تحلیل روزنامه نیویورکتایمز بر پایه تصاویر ماهوارهای، نشان میدهد جمهوری اسلامی توانسته در مدتزمانی کوتاه بخش قابلتوجهی از تاسیسات موشکهای بالستیکش را، که در پی حملات هوایی سال گذشته آسیب دیده بودند، ترمیم کند. این در حالی است که تلاشهای تهران برای بازسازی سایتهای عمده هستهای، که هدف حملات اسرائیل و آمریکا قرار گرفتند، عملا محدود و جزئی بوده است.
در حالی که ایالات متحده نیروهایش را در نزدیکی مرزهای ایران مستقر کرده و دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا، در حال بررسی یک عملیات نظامی جدید است، این تفاوت سرعت بازسازی درمورد اولویتهای نظامی تهران سرنخهایی ارائه میدهد. بنابراین، میتوان گفت اگر ایالات متحده دست به حمله بزند، جمهوری اسلامی به احتمال زیاد با موشکهای بالستیک پاسخ خواهد داد و اهداف آن اسرائیل و منافع آمریکا در منطقه خواهند بود.
این در حالی است که روز گذشته (۶ فوریه ۲۰۲۶)، آمریکا و جمهوری اسلامی اولین دور مذاکرات برای جلوگیری از شعلهور شدن یک درگیری تازه را آغاز کردند.
کارشناسانی که برنامههای هستهای و موشکی ایران را از نزدیک دنبال میکنند، درستی تحلیل روزنامه نیویورکتایمز را، که شامل تقریبا بیست سایت آسیبدیده در جریان جنگ ۱۲روزه ژوئن گذشته است، تایید میکنند. این روزنامه همچنین گزارش داده که در بیش از نیمی از سایتهای یادشده، عملیات بازسازی و ساخت و ساز همچنان ادامه دارد. با این حال، کارشناسان هشدار میدهند که میزان واقعی بازسازی هنوز روشن نیست، چراکه تصاویر ماهوارهای تنها دیدی از بالا و سطحی از ساخت و سازها ارائه میدهند.
تصاویری که این روزنامه بررسی کرده نشان میدهد که اندکی پس از جنگ ۱۲روزه روند بازسازی در بسیاری از تاسیسات موشکی آغاز شده است؛ امری که نشان میدهد اولویت کوتاهمدت جمهوری اسلامی تولید موشک است.
Read More
This section contains relevant reference points, placed in (Inner related node field)
جان کیوز، کارشناس مشاور در مرکز مطالعات سلاحهای کشتار جمعی در دانشگاه دفاع ملی آمریکا، میگوید: هشدار جمهوری اسلامی به حمله موشکی علیه اسرائیل و پایگاههای آمریکا و متحدانش در منطقه، یکی از معدود گزینههای جمهوری اسلامی در برابر حملات احتمالی جدید به تاسیسات هستهای ایران به شمار میرود. از سوی دیگر، کارشناسان میگویند تصاویر تازه از تاسیسات هستهای آسیبدیده حاکی از بازسازیهای جزئی و محدود است و نشان میدهد که هنوز اقدامهای لازم برای بازسازی و ایمنسازی سایتهای هستهای مزبور انجام نشده است. مسئولان غربی و اسرائیلی هیچ نشانه قابلتوجهی از پیشرفت چشمگیر ایران در بازسازی توانایی غنیسازی اوارنیوم یا ساخت کلاهک هستهای مشاهده نکردهاند. در حالیکه تصاویر ماهوارهای نشان میدهد که طی چند ماه گذشته، در دستکم دوازده تاسیسات موشکی، از جمله سایتهای تولید موشک، بازسازی انجام شده است.
برآوردهای اطلاعاتی نشان میدهد که جمهوری اسلامی از زمان حملات ژوئن گذشته، برنامه موشکهای بالستیک خود را تا حد زیادی بازسازی کرده است.
سام لیر، پژوهشگر مرکز جیمز مارتین برای مطالعات منع گسترش سلاحهای هستهای در مونتری کالیفرنیا، میگوید: «تمرکز ایران بر بازسازی برنامه موشکی، با روند برنامه هستهای این کشور همخوانی ندارد.»
لیر خاطرنشان میکند که تاسیسات شاهرود برای آزمایش موشک با سرعتی چشمگیر بازسازی شده و احتمالا چند ماه پس از حملات فعالیتش را از سر گرفته است. او میافزاید، پس از بارش برف در ماه گذشته، برفها سریعا از مسیرها و سطح تاسیسات پاک شد؛ اقدامی که گویای ادامه فعالیت سایت است. لیر با اشاره به اینکه شاهرود بزرگترین و مدرنترین کارخانه تولید موشکهای سوخت جامد ایران است گفت، طبیعی است که تمامی توجه حکومت ایران به این مرکز معطوف شود.
در راهبرد امنیت ملی ۲۰۲۵ آمریکا آمده است که حمله تابستان گذشته به تاسیسات هستهای ایران، برنامه هستهای این کشور را بهطور قابل توجهی تضعیف کرده است. علاوه بر این، کارشناسان میگویند بهرغم برخی فعالیتهای قابل مشاهده، به نظر میرسد تاسیسات هستهای در اصفهان، نطنز و فردو هنوز فعالیتشان را از سر نگرفتهاند.
از ماه دسامبر گذشته به این سو، دولت ایران بالای شماری از تاسیسات سقف نصب کرده است که تشخیص بازسازی در داخل سازهها را دشوار میکند. به گفته کارشناسان، این اقدام احتمالا به این معناست که آنها میکوشند تا تجهیزات و امکانات خود را به دور از رصد هوایی بازیابی کنند، در حالی که بخش بزرگی از خسارات سطحی ناشی از حملات ژوئن همچنان قابل مشاهده است.
در مجتمع هستهای نطنز (در ۲۲۵ کیلومتری جنوب تهران)، که مرکز اصلی غنیسازی اورانیوم ایران شناخته میشود، خساراتی که اوایل دسامبر گذشته قابل مشاهده بود با یک سازه سقف سفید پوشانده شده است. موسسه علوم و امنیت بینالملل مستقر در واشینگتن، که روند منع گسترش سلاحهای هستهای را دنبال میکند، این ساختمان آسیبدیده را مرکز آزمایشی غنیسازی اورانیوم میداند.
در مجتمع هستهای اصفهان، چندین ساختمان از جمله تاسیسات تبدیل اورانیوم آسیب دیدهاند. با این حال، تصویری که در دسامبر گذشته گرفته شده نشان میدهد ساختمانهای تخریبشده با سقف پوشانده شدهاند.
همچنان در فاصلهای بیش از یک کیلومتر از تاسیسات هستهای اصفهان، موانع جدیدی در یکی از ورودیهای مجتمع تونلهای کوهستانی نزدیک نصب شده است. برخی کارشناسان بر این باورند که این سایت ممکن است محل مخفی تاسیسات غنیسازی باشد. همچنان ورودیهای تونلهای سایت زیرزمینی جدید «کوه کلنگ»، که بیش از سه کیلومتر با نطنز فاصله دارد، در ماههای اخیر تقویت شدهاند.
در همین حال، جوزف راجرز، پژوهشگر مرکز مطالعات راهبردی و بینالمللی در واشینگتن، که برنامه هستهای ایران را زیر نظر دارد، گفت: تا همین اواخر، بیشتر فعالیتها در اطراف تاسیسات هستهای عمدتا به ارزیابی خسارات و تثبیت وضعیت، مانند جمعآوری آوار و پر کردن چالهها معطوف بود. او افزود، تا کنون هیچ تلاش گستردهای برای بازیابی تجهیزات از این تاسیسات را شاهد نبودیم.
راجرز هشدار داد که ایران همچنان ذخایر اورانیوم غنیشده دارد، مادهای که نزدیکترین مرحله به تبدیل به مواد لازم برای ساخت بمب هستهای است. از سوی دیگر، نهادهای اطلاعاتی آمریکا و اسرائیل گزارش دادهاند که اورانیوم غنیشده با خلوص بالا، که در سه سایت هستهای که در ژوئن گذشته هدف قرار گرفته بودند دفن شده است، در همان محل باقی مانده و ظاهرا هیچ اقدامی برای جابهجایی یا بازیابی آن انجام نشده. این موضوع نشان میدهد که، بهرغم آسیبدیدگی تاسیسات هستهای، جمهوری اسلامی هنوز ظرفیت بالقوهای برای استفاده از مواد هستهای خود دارد و بازسازی برنامه هستهای میتواند با همین ذخایر ادامه یابد.
همچنین موسسه علوم و امنیت بینالملل در گزارشی که هفته گذشته منتشر شد، اعلام کرد که در روزهای اخیر، در مجتمع هستهای اصفهان فعالیتها افزایش یافته و تازهترین مورد، پر کردن ورودی تونلها با خاک تازه است.
دیوید اولبرایت، مدیر این موسسه گفت، انباشته شدن خاک احتمالا با هدف آمادگی در برابر حمله احتمالی انجام شده و به طور ضمنی نشان میدهد که چیزی مهم در داخل این تاسیسات نگهداری میشود که ممکن است اورانیوم غنیشده باشد. او تاکید کرد که هنوز روشن نیست جمهوری اسلامی دقیقا چه مسیری را دنبال میکند، اما نشانهها حاکی از افزایش تردیدها درباره تلاش تهران برای بازآرایی برنامهای با قابلیت ساخت سلاح هستهای است. هرچند به گفته او، این روند در حال حاضر فوری یا نزدیک به وقوع نیست.
به گزارش نیویورکتایمز، تحول مهم دیگری نیز در مجتمع نظامی پارچین در جنوبشرقی تهران مشاهده شده است؛ جایی که دولت ایران پیشتر روی مواد منفجره قوی، که میتوان آن را بهعنوان چاشنی کلاهکهای هستهای به کار برد، آزمایشهایی انجام داده بود. تصاویر ماههای اخیر نشان میدهد یک محفظه استوانهای بزرگ به طول حدود ۴۶ متر بهتازگی در این سایت ساخته شده است.
هرچند این محل در جریان حملات ژوئن آسیب ندید، اما در سال ۲۰۲۴ هدف حمله اسرائیل قرار گرفته بود. گزارش اخیر موسسه علوم و امنیت بینالملل نشان میدهد که این سایت به تجهیزات دفاعی، از جمله سامانههای پدافند ضدهوایی، مجهز شده است. هرچند در حال حاضر نمیتوان هدف موردنظر از ساخت این سازه جدید را با تصاویر مشخص کرد، اما روند ساختوساز از اهمیت راهبردی آن حکایت دارد.
برگرفته از العربیه
